Hoàng Ngọc Diệp - Suy gẫm cùng các bạn trẻ - Tư duy độc lập, một yếu tố quyết định cho tương lai

Hoàng Ngọc Diệp - Suy gẫm cùng các bạn trẻ - Tư duy độc lập, một yếu tố quyết định cho tương lai 

   at 9/03/2013 12:38:00 PM

Hoàng Ngọc Diệp

Tìm hiểu thông tin đa chiều, phân tích, đánh giá và kết luận về những vấn đề mà mỗi người trong chúng ta quan tâm là một việc cực quan trọng. Ngay cả những kết luận mà tự mỗi chúng ta đã có thường thì cũng sẽ cần được mang ra mà phân tích, đánh giá và kết luận lại khi có những thông tin mới hơn nữa. Và sau mỗi lần “kết luận”, khả năng nhận thức trong mỗi chúng ta có thể khác hơn trước đó. Và đây là dấu hiệu của sự thay đổi, sự trưởng thành của mỗi chúng ta. Và đây là Tư Duy Độc Lập.

Tôi chia sẻ với các bạn về những gì thay đổi và phát triển mà cá nhân tôi nhận thấy trong vòng những năm qua, như là một “review”, một lời khen ngợi, một sự khích lệ, để anh em cùng suy gẫm.

-----

Vào những năm đầu thập niên 1990s kéo dài cho tới đầu thập niên 2000s, ngoại trừ vài trường hợp rất cá biệt, đại đa số những người tôi tiếp xúc ở Việt Nam mình đều tuân thủ một điều: Tránh bàn đến chuyện “chính trị”. Từ các cấp bộ trưởng xuống đến công nhân đều tránh bàn về bất cứ điều gì mà họ cảm thấy “nhạy cảm”. Ngay cả một bộ trưởng hay một thứ trưởng cũng tránh bàn về những cơ chế bất cập mà chỉ cố gắng hoạt động trong cái cơ chế họ đã có và đang áp dụng. Còn chuyện cơ cấu nhân sự thì lại càng “nhạy cảm” hơn nữa.

Có nhiều lần tôi đã hỏi rằng cơ chế là người lập ra, nếu chúng sai thì tại sao quý vị không sửa cho tốt hơn? Và cơ cấu nhân sự cũng vậy, tại sao quý vị phải chịu đựng những con người không ra gì mà không thay đổi để có người tốt hơn, tài hơn?

Tất nhiên, câu trả lời tôi thường được nghe nhất là: đây là chuyện “nhạy cảm” mình không nên bàn đến mà phải bàn cách làm sao cho đạt được tốt nhất trong “bối cảnh” hiện nay. Đôi khi có người trả lời rằng đây là việc rất “phức tạp” mất rất nhiều thời gian và đòi hỏi từ nhiều yếu tố khác nhau...

Tất cả mọi người tới gặp từ cấp bộ trưởng trở xuống đều... sợ! Tôi có viết 1 bài ngắn về hiện tượng “sợ” này cách đây vài năm ‘Nỗi sợ hãi và hiện tượng “Đà điểu”’ (http://www.tienve.org/home/activities/viewThaoLuan.do?action=viewArtwork&artworkId=12780). Đáng tiếc cho tới nay, vẫn còn rất nhiều người vẫn cứ tiếp tục tránh những điều mà họ cho là “nhạy cảm” vì sợ, nhất là những đảng viên và những người đang làm cho các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước.

-----

Vào các năm đầu khi Việt Nam mình có Internet, những thông tin đa chiều bắt đầu xuất hiện, những tiếng nói của người dân phản ánh từ nhiều góc độ khác nhau được thể hiện qua những phương tiện truyền thông khác nhau - email, tin nhắn, đàm thoại qua di động, v.v... -  và trong xã hội của mình bắt đầu có những dấu hiệu mới, cách tiếp cận thông tin mới. Từ đó, bắt đầu có những tiếng nói, những tâm sự, những phản biện vượt qua các giới hạn mà thập niên trước đó gần như không thể tìm thấy được. Song song, những bài báo xuất hiện nêu ra những bất cập, những tệ nạn cho dù rất “nhạy cảm”... đây là dấu hiệu của tư duy độc lập bắt đầu có cơ hội phát triển.

Tất nhiên, phần lớn các tổng biên tập, phóng viên báo chí dám mạnh dạn lên tiếng hoặc tạo điều kiện để có những bài báo “vượt lề” đều bị đảng CSVN và hệ thống cầm quyền xử trị, từ nhẹ nhất là cảnh cáo đến nặng nhất là đi tù. Những hành động này của đảng CSVN và hệ thống cầm quyền chính là để tái lập lại nỗi sợ hãi trong xã hội để mọi người phải “theo lề” của họ.

Tuy vậy, khuynh hướng tư duy độc lập trong xã hội đã trở thành điều không thể dừng được nữa mặc dù trong vài năm đầu thập niên 2000s này, tư duy độc lập vẫn còn là ý tưởng khá mơ hồ và rất nhiều người dân còn hoang mang về giá trị của nó, về những sự trừng phạt của hệ thống cầm quyền, và về những phạm trù nào nên hoặc không nên dấy vào.

-----

Cho tới khi những sự kiện quan trọng của xã hội bắt đầu xảy ra, nhất là các sự kiện như Trung Cộng xâm chiếm biển Đông và bắt giết ngư dân Việt Nam, như Bô-xít ở Tây Nguyên, như sự đổ bể của hàng loạt doanh nghiệp nhà nước trong chiến lược “quả đấm thép”, v.v... tiếng nói và hành động của những tầng lớp trí thức, những con người vì lẽ phải, vì đất nước, vượt ra ngoài mọi “lề”, mọi thói quen “sợ hãi”, mà hệ thống cầm quyền đã tạo ra trong bao nhiêu thập niên trước đó; cùng với sự áp chế oan ức, bất chấp luật pháp và lẽ phải của đảng CSVN và hệ thống cầm quyền; đã tạo nên một môi trường, một sự thúc dục đến mọi thành phần trong xã hội Việt Nam mình để phải tự suy nghĩ, tự tìm hiểu và đánh giá lại về xã hội mình đang sống trong thực tiễn cũng như trong tương lai.

Tôi đã thấy rất rõ những bạn trẻ bắt đầu cho phép mình có tư duy độc lập, có tiếng nói độc lập, ngay cả từ các năm 2007, 2008, và sau đó, càng ngày càng nhiều.

Ngay cả chính tôi - cho dù trước các năm này tôi có phản biện rất mạnh, rất căng thẳng với nhiều cá nhân, nhiều tổ chức cấp lãnh đạo đất nước và bộ ngành, nhưng luôn chỉ trực tiếp với họ mà không lộ diện ra bên ngoài - đã phải quyết định chia sẻ những thông tin, những suy nghĩ và trăn trở đến xã hội, qua báo chí, hội thảo, các trang mạng xã hội, v.v...quyết định này không nằm ngoài sự thúc dục của lương tâm chính mình khi xã hội trở thành quá tệ hại và sự mong muốn anh em phát huy tư duy độc lập.

-----

Nhìn lại chỉ mới có 5, 6 năm qua thôi, tôi rất vui mừng vì thấy được rất nhiều anh em trẻ đã tự dò tìm, tự tạo ra những môi trường liên lạc để trao đổi, tranh luận và đúc kết cho mình những quan điểm, những nhận thức của riêng mình.

Có những anh em vẫn chưa tự tin vào những điều mình đã thông hiểu hay nhận định, anh em hãy đừng lo ngại vì đây là chuyện rất tự nhiên của lộ trình phát triển tư duy độc lập.

Có những anh em lại rất tự tin vào những điều mới lạ mà anh em tìm ra, anh em cũng đừng quá tự tin và đóng khung nó vì sự tự tin này có thể ngăn cản lộ trình phát triển tư duy độc lập còn dài, còn cao hơn rất nhiều trong tương lai.

Và còn có những anh em vẫn còn ngần ngại trong việc phá bỏ những sự trói buộc đã có từ khi anh em còn bé cho đến nay - những sự trói buộc nhân danh “sự an toàn”, “sự ổn định chính trị”, “sự phát triển chung”, v.v... - anh em đừng quá lo ngại vì đó là những “lề”, những thói quen “sợ hãi” vì hệ thống cầm quyền đã cố tình mang vào để dẫn dắt anh em mà thôi, nên tháo bỏ chúng đi, vì nếu không, anh em sẽ không thể nào hội nhập vào một xã hội mới được đâu.

-----

Tuy con đường tư duy độc lập còn rất dài, nhưng đến nay anh em đã tự chứng tỏ mình tự lập ra nó, tự dấn thân theo đuổi nó, và đó là cách tốt nhất (và có lẽ duy nhất) để mỗi chúng ta tự phát triển và cùng đóng góp cho một xã hội mới, một xã hội được phát triển bằng tri thức chứ không chỉ bằng vật chất.

Và tôi xin chúc mừng anh em, những bạn trẻ đã tự dấn thân để phát triển tư duy độc lập.

-----

Tặng anh em vài câu danh ngôn để cùng suy gẫm và chia sẻ.

“You can chain me, you can torture me, you can even destroy this body, but you will never imprison my mind.” 

- Mahatma Gandhi

There is no slavery but ignorance. Liberty is the child of intelligence.

- Robert G. Ingersoll

“You see these dictators on their pedestals, surrounded by the bayonets of their soldiers and the truncheons of their police... yet in their hearts there is unspoken fear. They are afraid of words and thoughts: words spoken abroad, thoughts stirring at home -- all the more powerful because forbidden -- terrify them. A little mouse of thought appears in the room, and even the mightiest potentates are thrown into panic.” 

- Winston Churchill, Blood, Sweat and Tears

-----

Thân mến.

nguồn:http://www.diendantheky.net/2013/09/hoang-ngoc-diep-suy-gam-cung-cac-ban.html

=======================================================================